Kiedy słyszysz słowo "autyzm", co przychodzi Ci na myśl? Może to obraz genialnego matematyka z niezwykłymi zdolnościami, albo dziecka, które unika kontaktu wzrokowego i żyje w swoim własnym świecie. Obie te wizje mogą mieć w sobie ziarenko prawdy, ale żadna z nich nie oddaje w pełni tego, czym jest spektrum autyzmu. Bo, jak sama nazwa wskazuje – to właśnie spektrum. Jestem mamą cudownego chłopca, który jest w spektrum. I przez lata, zanim zrozumiałam to dogłębnie, sama błądziłam w domysłach, stereotypach i niepewności. Dziś, chcę Wam opowiedzieć o tym, czym jest spektrum autyzmu, tak jak ja to rozumiem – prosto, z serca, ale też obrazowo i przejrzyście. Wyobraź sobie… Radio Dla mnie, najłatwiej jest myśleć o spektrum autyzmu jak o radiu. Masz radio, które ma wiele stacji. Jedna stacja to muzyka klasyczna, inna to rock, kolejna to wiadomości. Każda stacja nadaje swój program, a Ty, jako słuchacz, możesz mieć swoje preferencje. A teraz wyobraź sobie, że radio osoby neurotypowej (czyli większości z nas) jest idealnie nastrojone. Sygnał jest czysty, dźwięk wyraźny, wszystko działa płynnie. U osoby w spektrum autyzmu, to radio może mieć trochę inną "frekfencję", albo niektóre "pokrętła" mogą być ustawione inaczej. Pokrętło "dźwięk" (percepcja sensoryczna) Dla mojego syna, niektóre dźwięki są jak nagły, głośny zgrzyt, nawet jeśli dla mnie to tylko cichy szum lodówki. Dotyk niektórych materiałów może być nieprzyjemny, a światło razić mocniej. Ich radio odbiera sygnały ze świata z inną czułością – czasami za mocno, czasami za słabo. Pokrętło "komunikacja" (interakcje społeczne i język) Czasem to jakby ich radio nadawało na innej częstotliwości niż radio reszty świata. Chcą się komunikować, ale czasem nie łapią subtelnych sygnałów, tonu głosu czy mimiki, które dla nas są oczywiste. Albo sami nadają sygnały, które dla nas są trudne do rozszyfrowania. Mogą mieć trudności z rozpoczęciem rozmowy, utrzymaniem kontaktu wzrokowego czy zrozumieniem żartów. Pokrętło "programowanie" (powtarzalne zachowania i rutyny) Wyobraź sobie, że ich radio ma ulubioną, bardzo konkretną stację, którą chcą słuchać w kółko. Rutyna i przewidywalność dają im poczucie bezpieczeństwa i spokoju. Zmiana programu (nawet mała) może wywołać duży dyskomfort, bo to jakby nagle ktoś zmienił ich ulubioną stację na coś zupełnie nieznanego. Dlaczego to "spektrum"? I tu wracamy do "spektrum". Bo tak jak na radiu masz miliony różnych stacji i kombinacji ustawień, tak samo w spektrum autyzmu każda osoba jest inna. Jedno dziecko może mieć duże trudności z mową, inne może być prawdziwym gadułą, ale nie rozumieć, jak prowadzić dialog. Jedno może reagować bardzo silnie na głośne dźwięki, inne na zapachy. Jedno może potrzebować sztywnych, niezmiennych rutyn, a inne będzie miało bardziej elastyczne podejście. Dlatego właśnie nie mówimy już o "chorobie Aspergera" czy "wysokofunkcjonującym autyzmie", a o Zaburzeniach ze Spektrum Autyzmu (ZSA). Bo to jedno wielkie, rozległe spektrum, na którym każdy ma swoje unikalne miejsce. Co to oznacza dla nas? Dla mnie, jako mamy, to oznacza jedno: zrozumienie i akceptację. To nie jest coś, co trzeba "naprawiać", to jest po prostu inny sposób funkcjonowania. Naszym zadaniem, jako rodziców, przyjaciół, członków społeczeństwa, jest nauczyć się "stroić" na ich częstotliwość, pomóc im radzić sobie z wyzwaniami, które stawia im ich "radio", i celebrować ich niezwykłe, często zaskakujące talenty. Bo dzieci w spektrum, mimo trudności, często mają niesamowite zdolności – niezwykłą pamięć, głębokie zainteresowania, kreatywność, unikalne spojrzenie na świat. Oni po prostu widzą świat w innych barwach, słyszą go innymi dźwiękami i czują go na inny sposób. Mam nadzieję, że ta analogia z radiem pomogła Wam choć trochę zrozumieć, czym jest spektrum autyzmu. Pamiętajcie – każda osoba w spektrum jest wyjątkowa, zasługuje na szacunek, zrozumienie i szansę na rozwinięcie swojego pełnego potencjału.

Jako matka dziecka w spektrum wiem, jak łatwo jest wpadać w pułapkę nadmiernej analizy każdego zachowania malucha. Internet pełen jest list "objawów", które potrafią przyprawić o zawrót głowy i lęk. Ważne jest, by patrzeć na rozwój dziecka całościowo i pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie. Pamiętaj, że pojedynczy objaw rzadko świadczy o autyzmie. To raczej wzorce zachowań i brak osiągania kamieni milowych w kluczowych obszarach (interakcje społeczne, komunikacja, powtarzalne zachowania), które powinny wzbudzić czujność. Im wcześniej zauważymy te sygnały, tym szybciej możemy zareagować i zapewnić dziecku odpowiednie wsparcie. Poniżej znajdziesz sygnały, na które warto zwrócić uwagę, podzielone na grupy: Trudności w interakcjach społecznych (od około 6-12 miesięcy) Obserwuj brak lub ograniczony kontakt wzrokowy, unikanie odwzajemniania uśmiechu, brak reakcji na imię oraz brak gestów społecznych (np. "pa-pa", wskazywanie palcem). Dziecko może wykazywać małe zainteresowanie ludźmi, preferować samotną zabawę i nie dążyć do dzielenia się radością czy naśladowania mimiki dorosłych. Trudności w komunikacji (werbalnej i niewerbalnej) Zwróć uwagę na brak gaworzenia, opóźnienie lub brak rozwoju mowy, a zwłaszcza utratę wcześniej nabytych słów czy umiejętności komunikacyjnych. Niepokojące jest używanie mowy, ale nie w celu komunikacji, trudności ze zrozumieniem prostych poleceń oraz brak "wskazywania protodeklaratywnego" (wskazywania, by zwrócić uwagę na coś interesującego). Powtarzalne zachowania i ograniczone zainteresowania Obserwuj stereotypie ruchowe (machanie rękami, kołysanie), sztywne rutyny i silny opór przed zmianą. Może pojawić się intensywna fascynacja nietypowymi przedmiotami lub powtarzalne, obsesyjne czynności. Nadwrażliwość lub niedowrażliwość sensoryczna (np. na dźwięki, dotyk, ból) również są ważnymi sygnałami. Co NIE musi być powodem do paniki? Pamiętaj, że niektóre z tych zachowań mogą pojawić się u każdego dziecka i być częścią jego normalnego rozwoju. Poniżej sygnały, które same w sobie rzadko świadczą o autyzmie: Pojedyncze, sporadyczne zachowanie: Jeśli dziecko raz na jakiś czas unika kontaktu wzrokowego lub machnie rączkami, najczęściej nie jest to powód do niepokoju, jeśli ogólny rozwój jest prawidłowy. Faza rozwoju: W pewnych okresach dzieci mogą skupiać się na powtarzalnych ruchach, rozwijać konkretne zainteresowania lub mieć przejściowe trudności z komunikacją. Ważne jest, by obserwować, czy te zachowania są dominujące, utrzymują się i nasilają. Pojedyncze opóźnienie w jednym obszarze: Jeśli Twoje dziecko świetnie się komunikuje i nawiązuje kontakt, ale trochę później zaczyna mówić, to często oznacza, że potrzebuje po prostu więcej czasu na rozwój w tym konkretnym obszarze. Ważne jest, czy opóźnienia dotyczą wielu obszarów i są niezwiązane z innymi postępami. Nieśmiałość czy introwersja: Dziecko może być po prostu nieśmiałe i dlatego preferować samotną zabawę lub mniejsze grupy. To nie to samo co brak zainteresowania interakcjami społecznymi. Kiedy szukać pomocy? Jeśli zauważasz wiele z wymienionych sygnałów, które utrzymują się w czasie, nasilają się i wpływają na funkcjonowanie Twojego dziecka w codziennym życiu – nie wahaj się. Skonsultuj się z pediatrą, który skieruje Cię do odpowiednich specjalistów: psychologa dziecięcego, neurologa, logopedy, czy terapeuty integracji sensorycznej. Wczesna diagnoza i wczesna interwencja to klucz do wsparcia rozwoju dziecka i poprawy jego jakości życia. Zaufaj swojej intuicji rodzicielskiej. Nikt nie zna Twojego dziecka lepiej niż Ty. Obserwuj, notuj i nie bój się zadawać pytań. Jesteś najlepszym orędownikiem swojego dziecka.

„Przecież on wygląda zupełnie normalnie”, „Po prostu jest trochę nieśmiały”, „Wszystkie dzieci teraz tak mają” – ile razy słyszałaś te zdania? Jeśli jesteś mamą dziecka z tzw. wysokofunkcjonującym autyzmem (HFA), prawdopodobnie słyszysz je częściej, niż byś chciała. Dziś, w ramach naszej serii „Zrozumieć autyzm”, zajrzymy pod powierzchnię tego, co widoczne na pierwszy rzut oka. Bo choć nasze dzieci często świetnie „radzą sobie” w świecie, cena, jaką za to płacą, jest niewidoczna dla postronnych. Dlaczego więc tak trudno dostrzec spektrum u dzieci, które mówią, czytają i chodzą do masowych szkół? Pułapka „wysokiego funkcjonowania” Określenie "wysokofunkcjonujący" to społeczna etykieta, a nie diagnoza medyczna. Sugeruje, że dziecku jest "łatwiej", ale często oznacza zdolność do ukrywania trudności, co jest psychicznie wyczerpujące. Mistrzostwo w kamuflażu (Masking) Dzieci uczą się naśladować zachowania społeczne, takie jak utrzymywanie kontaktu wzrokowego czy tłumienie "stimów" w miejscach publicznych. W szkole są "grzeczne" i "niewidoczne", a eksplozja trudności następuje dopiero w domu. Subtelność w kontaktach społecznych Dziecko z HFA pragnie kontaktu, ale może mieć trudności z jego utrzymaniem. Może dominować w rozmowie na temat swoich pasji, mieć problem z odczytywaniem sarkazmu lub dosłownie rozumieć polecenia, co bywa mylnie odbierane jako "brak wychowania". Sensoryka, która nie krzyczy Nadwrażliwość sensoryczna może być subtelna – drażniąca metka, zapach obiadu, szum jarzeniówek. To "ciche" przebodźcowanie powoduje fizyczny dyskomfort, który inni często interpretują jako marudzenie. Mamo, pamiętaj: To, że inni nie widzą trudności Twojego dziecka, nie oznacza, że one nie istnieją. Twoja intuicja jest Twoim najsilniejszym narzędziem. Jeśli czujesz, że pod tym „normalnym” obrazkiem kryje się walka o przetrwanie każdego dnia – masz rację. Dlaczego warto o tym mówić? Zrozumienie, że autyzm wysokofunkcjonujący jest „niewidzialny”, pomaga nam – mamom – przestać przepraszać za zachowanie naszych dzieci. Pomaga też edukować otoczenie: nauczycieli, dziadków, sąsiadów. To, że ktoś świetnie radzi sobie z matematyką, nie oznacza, że nie potrzebuje wsparcia w zrozumieniu emocji kolegi z ławki. Na blogu Szczęście w Spektrum wierzymy, że zrozumienie to pierwszy krok do akceptacji. A akceptacja to droga do szczęścia – zarówno Twojego, jak i Twojego dziecka. Dlatego jeśli jeszcze nie dołączyłaś zapraszam Cię serdecznie do wyzwania 🌟 7 dni, by zobaczyć CUD: Twoje dziecko, Twoją siłę, Twoją drogę Dla mamy dziecka w spektrum, która potrzebuje przypomnieć sobie, że jej życie to nie kara – tylko inna droga pełna sensu. Dla tej, która chce znów spojrzeć na swoje dziecko oczami serca – nie etykiet. Dla Ciebie. (karty pracy, medytacje, wsparcie grupy)

Jako matka dziecka w spektrum autyzmu, często spotykam się z pytaniami, pełnymi troski, a czasem i niezrozumienia: „Czy on sobie poradzi?”, „Czy to nie jest dla niego za trudne?”, „Czy on w ogóle jest szczęśliwy?”. Wiem, że te pytania rodzą się z dobrych intencji, ale w głębi duszy zawsze pojawia się w nich echo myśli: „Widzi świat inaczej, więc pewnie gorzej.” Chcę dzisiaj obalić ten mit. Moje dziecko, tak jak wiele innych dzieci w spektrum, rzeczywiście postrzega świat inaczej. Ale to inaczej wcale nie oznacza gorzej. Wręcz przeciwnie, często oznacza to perspektywy, które są bogatsze, bardziej szczegółowe, a czasem po prostu… magiczne. Drobiazgi, które my przegapiamy Wyobraź sobie, że idziesz ulicą. Widzisz ludzi, samochody, witryny sklepowe. Twój mózg automatycznie filtruje nadmiar informacji, skupiając się na tym, co uznaje za ważne. A teraz pomyśl o dziecku w spektrum. Dla niego każdy detal może być równie intensywny, równie ważny. Mój syn potrafi godzinami obserwować krople deszczu spływające po szybie, hipnotyzować się wirującymi liśćmi, czy dostrzegać cienie, które dla mnie są niewidoczne. Kiedyś, podczas spaceru, ja patrzyłam na panoramę miasta, a on zachwycał się pojedynczym źdźbłem trawy, na którym osiadła rosa, mieniąca się w słońcu. Czy to gorsze spojrzenie na świat? Absolutnie nie. To głębsze, bardziej uważne spojrzenie na drobne cuda, które my, w naszym pośpiechu i automatyzacji, po prostu przegapiamy. Inny system operacyjny, ale z unikalnymi funkcjami Często porównuję umysł osoby w spektrum do komputera z innym systemem operacyjnym. My, neurotypowi, działamy na Windowsie, a oni może na macOS albo Linuksie. Każdy system ma swoje zalety i wady. Niektóre funkcje są w nich inne, wymagają innego podejścia, ale nie znaczy to, że jeden system jest z definicji lepszy od drugiego. Pamięć szczegółowa Mój syn zapamiętuje fakty, daty, nazwy, o których ja zapominam zaraz po ich usłyszeniu. Jego "twardy dysk" przechowuje informacje w sposób, który dla nas jest często niedostępny. Logiczne myślenie Kiedy ja szukam skrótów, on analizuje problem z niezwykłą logiką, często znajdując rozwiązania, które mi by nie przyszły do głowy. Nie boi się myśleć "poza schematem", bo nie jest nim tak skrępowany jak my. Intensywne pasje Kiedy coś go zainteresuje, potrafi zagłębić się w temat z niezwykłą pasją i determinacją. To nie jest powierzchowne hobby, to prawdziwe oddanie, które często prowadzi do rozwijania niezwykłych talentów i wiedzy eksperckiej. Świat bez "szarych stref" Dla wielu osób w spektrum świat jest czarno-biały, a zasady są jasne i niezmienne. Dla nas, dorosłych, to czasem frustrujące – przecież życie to tyle niuansów! Ale pomyślcie, ile stresu i niepewności niesie ze sobą nasza "szara strefa". Dzieci w spektrum często cenią sobie szczerość, prostotę i jasność intencji. Nie bawią się w gierki społeczne, nie są dwulicowe. Ich świat jest często bardziej autentyczny, wolny od ukrytych znaczeń i niejasnych sygnałów. To uczy nas cierpliwości, precyzji w komunikacji i szacunku dla szczerości. Podsumowując... Tak, nasze dzieci widzą świat inaczej. Odbierają go innymi zmysłami, interpretują go przez inną optykę, reagują na niego w swój unikalny sposób. Czasem to oznacza wyzwania, które musimy razem pokonać. Ale nigdy – przenigdy – nie oznacza to, że ich świat jest gorszy, mniej wartościowy czy mniej piękny. Naszym zadaniem, jako rodziców, przyjaciół, nauczycieli, jest nie próbować na siłę "naprawiać" ich, by pasowali do naszego wzorca. Naszym zadaniem jest otworzyć się na ich perspektywę, nauczyć się od nich, dostrzec piękno w ich unikalnym sposobie postrzegania. Bo w ich oczach świat jest często pełen detali, pasji i autentyczności, których my, w naszym "normalnym" świecie, nawet nie zauważamy. A to, moim zdaniem, czyni ich wizję świata nie tylko inną, ale często – po prostu – piękniejszą. Co o tym sądzisz? Czy te myśli rezonują z Twoimi doświadczeniami?

To jedno z najbardziej bolesnych pytań, które zadaje sobie wielu rodziców dzieci w spektrum autyzmu. W naszej kulturze kontakt wzrokowy jest fundamentalnym elementem komunikacji, symbolem uwagi, zainteresowania i, co najważniejsze, miłości. Naturalnie więc, gdy dziecko unika wzroku, w rodzicu rodzi się lęk, poczucie odrzucenia, a nawet obawa o głębię wzajemnej więzi. Pamiętaj jednak, że brak kontaktu wzrokowego absolutnie nie jest brakiem miłości ani dowodem na to, że Twoje dziecko Cię nie kocha. To raczej inny sposób funkcjonowania i komunikowania się. Inny sposób przetwarzania bodźców sensorycznych Dla wielu osób w spektrum autyzmu, w tym dzieci, patrzenie prosto w oczy może być sensorycznie przytłaczające i intensywnie niekomfortowe. Można to porównać do sytuacji, gdy próbujesz skupić się na rozmowie, a w tle gra niezwykle głośna muzyka lub jaskrawe światła migają bezustannie. Bezpośredni kontakt wzrokowy, bogaty w złożone informacje społeczne – mimikę, emocje, intencje – może wręcz przeciążać ich układ nerwowy. Ich mózg, zamiast przetwarzać te dane płynnie, potrzebuje odwrócenia wzroku, aby móc efektywnie przetworzyć informacje dźwiękowe, skupić się na słowach, które wypowiadasz, lub po prostu uniknąć nadmiernej stymulacji. To nie jest świadoma decyzja o ignorowaniu Cię, lecz naturalna strategia radzenia sobie z intensywnością otaczającego świata. Dziecko nie unika Ciebie, lecz broni się przed sensorycznym zalewem, by móc w ogóle funkcjonować i komunikować się w sposób, który jest dla niego dostępny. To nie jest oznaka obojętności, ale sposób na zapewnienie sobie komfortu i zdolności do koncentracji. Głębia uczuć wyrażona w inny sposób Twoje dziecko kocha Cię na swój unikalny sposób, a jego uczucia są równie głębokie i autentyczne, choć ich ekspresja może różnić się od tej, do której jesteśmy przyzwyczajeni. Kluczem jest nauczenie się rozpoznawania tych specyficznych, indywidualnych sygnałów miłości i przywiązania. Wspólne zainteresowania: Czy dziecko chętnie dzieli się z Tobą swoimi specjalnymi zainteresowaniami? Czy pozwala Ci dołączyć do jego świata klocków, dinozaurów, czy ulubionych książek? Wspólne zaangażowanie w to, co jest dla niego najważniejsze, to potężny dowód zaufania i miłości. Fizyczna bliskość: Może to nie być długie przytulanie czy intensywny kontakt wzrokowy, ale Twoje dziecko może wyrażać bliskość poprzez siedzenie tuż obok, opieranie się o Ciebie podczas czytania, szukanie Twojej ręki w trudnej sytuacji, czy po prostu przebywanie w Twojej obecności, czując się bezpiecznie. Zaufanie i bezpieczeństwo: To Ty jesteś jego bezpieczną przystanią w świecie, który często jest dla niego niezrozumiały i przerażający. Poszukiwanie komfortu, pocieszenia i pomocy u Ciebie w trudnych chwilach to ogromny wyraz miłości i głębokiego zaufania. Poszukiwanie rutyny z Tobą: Czy dziecko ceni sobie wspólne, codzienne rytuały – czytanie bajki na dobranoc, wspólne przygotowywanie posiłków, spacery? Te powtarzalne momenty, które budujecie razem, są dla niego fundamentem bezpieczeństwa i bliskości, a Twoja obecność w nich jest kluczowa. Specjalne, osobiste gesty: Czasem miłość objawia się w drobnych, unikalnych gestach – przyniesieniu ulubionego kamyka, podaniu ręki, uśmiechu, który jest zarezerwowany tylko dla Ciebie, czy pozwolenia na wejście do jego osobistej przestrzeni. To mogą być jego "słowa miłości". Skup się na tych formach połączenia, a odkryjesz, że miłość Twojego dziecka jest obecna i głęboka, choć wyrażana w sposób, który wymaga od nas większej uwagi i zrozumienia. Bądź cierpliwy, akceptujący i celebruj każdy unikalny sposób, w jaki Twoje dziecko okazuje Ci swoje uczucia. Dołącz do 🌟 7 dni, by zobaczyć CUD: Twoje dziecko, Twoją siłę, Twoją drogę , aby znów spojrzeć na swoje dziecko oczami serca DOŁĄCZ DO WYZWANIA

Czekasz na to jedno słowo. „Mama”. Czekasz miesiącami, czasem latami, wsłuchując się w ciszę lub w dźwięki, których nie potrafisz od razu zdekodować. W świecie, który stawia znak równości między komunikacją a mową, my – mamy dzieci w spektrum – musimy stać się najlepszymi tłumaczami świata. Dziś zajmiemy się tym, co dzieje się, gdy słowa nie nadchodzą, nawet jeśli dziecko jest werbalne. Bo prawda jest taka, że nasze dzieci mówią do nas cały czas. Tylko robią to całym sobą. Zachowanie to najgłośniejszy komunikat Kiedy Twoje dziecko rzuca się na podłogę w sklepie, zatyka uszy lub wpada w nagłą złość, to nie jest „niegrzeczność”. To jest zdanie napisane wielkimi literami: „Jest mi za głośno” „Boję się tej zmiany” „Mój mózg właśnie przestał przetwarzać bodźce” Dla nas, mam, kluczem jest zmiana pytania z „Dlaczego on to robi?” na „Co on próbuje mi przez to powiedzieć?”. Gdy nauczymy się widzieć w trudnym zachowaniu prośbę o pomoc, znika frustracja, a pojawia się porozumienie. Magia echolalii – słowa z „drugiej ręki” Czy Twoje dziecko powtarza kwestie z ulubionej bajki albo Twoje własne pytania? To echolalia. Przez długi czas uważano ją za bezcelową, ale dziś wiemy, że to potężne narzędzie komunikacji! Dziecko może powiedzieć: „Pociąg odjeżdża ze stacji” (cytat z bajki), bo w tym momencie czuje się smutne, tak jak bohater tej sceny. Ono nie mówi o pociągu – ono mówi o swoim smutku, używając dostępnych mu klocków słownych. To jego sposób na bycie w kontakcie z Tobą. Ciało, które nie kłamie Zwróć uwagę na drobne gesty, które często pomijamy: Prowadzenie za rękę: To najwyższa forma zaufania – „Bądź moimi rękami, pomóż mi to zdobyć”. Stymulacje (stymy): Trzepotanie rączkami, skakanie czy kręcenie się w kółko często mówi: „Jestem tak radosny, że nie mieszczę tego w sobie!” lub „Muszę się uspokoić, bo wokół jest chaos”. Unikanie wzroku: To nie jest brak zainteresowania. To często komunikat: „Słucham Cię tak uważnie, że nie mogę jednocześnie na Ciebie patrzeć, bo to dla mnie za dużo bodźców”. Komunikacja przez bliskość (lub jej brak) Czasem komunikat brzmi: „Potrzebuję Cię, ale nie dotykaj mnie teraz”. To trudne dla nas, mam, które chcą przytulić i pocieszyć. Ale uszanowanie tej przestrzeni to też forma dialogu. Z kolei „dociskanie się” do mamy, szukanie silnego kontaktu fizycznego, to sygnał: „Pomóż mi poczuć moje ciało, czuję się niepewnie”. Mamo, Twoje serce to najlepszy odbiornik. Czasem czujesz się zmęczona tą ciągłą próbą odgadywania. To zrozumiałe. Ale pamiętaj – nikt nie zna kodu Twojego dziecka tak dobrze, jak Ty. Każde spojrzenie na przedmiot, każde pociągnięcie za rękaw, każdy specyficzny dźwięk to cegiełka w budowie Waszego wspólnego języka. Jak budować most porozumienia? Zamiast zmuszać do mowy, budujmy fundamenty komunikacji. Używajmy gestów, zdjęć (system PECS), krótkich komunikatów. Pokażmy dziecku, że jego „język” jest dla nas ważny i zrozumiały. Kiedy dziecko poczuje się zrozumiane bez słów, łatwiej będzie mu otworzyć się na te słowa w przyszłości. Na stronie szczesciewspektrum.pl chcemy odczarować ciszę. Bo cisza w spektrum wcale nie jest pusta – jest wypełniona informacjami, które tylko czekają na odkrycie. Jakie „sekretne sygnały” wysyła Twoje dziecko? Czy pamiętasz moment, w którym po raz pierwszy zrozumiałaś coś, czego nie wypowiedziało na głos?

Pamiętam ten dzień, jakby to było wczoraj. Słowa specjalisty SEN, który skierował nas na diagnozę, zlewały się w jeden wielki szum budzący we mnie niepokój, choć autyzm podejrzewałam od dawna... A potem przyszła pustka, a zaraz po niej – istna burza emocji. Był lęk, niepewność, smutek, ale przede wszystkim, gdzieś głęboko, pojawiło się to pytanie, ciche, lecz potężne: „Dlaczego ja?” Jeśli to znasz, wiedz, że nie jesteś sama. To jedno z najbardziej naturalnych i powszechnych uczuć, które towarzyszy rodzicom po otrzymaniu diagnozy spektrum autyzmu u dziecka. I nie ma w nim nic wstydliwego. Burza emocji, czyli co czujesz, gdy świat się zatrzymuje Diagnoza dziecka w spektrum to moment przełomowy. Nagle wszystko, co wiedziałaś o przyszłości, o rodzicielstwie, o tym, jak miało być, staje pod znakiem zapytania. To jest jak żałoba – żałoba po wyobrażonej przyszłości, po idealnym obrazie, który nosiłaś w głowie. Szok i niedowierzanie Przez chwilę umysł odmawia przyjęcia do wiadomości tego, co usłyszał. To jest niemożliwe. To jakaś pomyłka. Smutek i rozpacz Po szoku przychodzi świadomość straty. Strata beztroskiej przyszłości, poczucie bezradności i ciężaru odpowiedzialności. Złość i frustracja Możesz czuć złość na los, na niesprawiedliwość, a nawet na siebie samą – choć to irracjonalne, bo nic nie jest twoją winą. Wina „Co zrobiłam nie tak?”, „Czy to moja wina?”. Te pytania są wyczerpujące, ale musisz pamiętać – autyzm nie jest niczyją winą. Lęk i niepewność Co dalej? Jak będzie wyglądało nasze życie? Czy sobie poradzimy? Czy moje dziecko będzie szczęśliwe? Tysiące pytań bez odpowiedzi mogą przytłaczać. Izolacja Możesz czuć się samotna, niezrozumiana, jakby nikt inny nie przechodził przez to samo. Czasem trudno jest rozmawiać o tym z bliskimi. Wszystkie te emocje są absolutnie naturalne i zdrowe. To Twój umysł i serce próbują przetworzyć ogromną, zmieniającą życie informację. Daj sobie prawo, by je poczuć. Nie oceniaj siebie za nie. Jak sobie radzić z tym „Dlaczego ja?” Przepracowanie tych emocji to proces, nie jednorazowe wydarzenie. Oto kilka sposobów, które mogą Ci pomóc: Daj sobie czas na żałobę To jest czas na opłakanie tego, co się zmieniło. Nie spiesz się, nie udawaj, że wszystko jest w porządku. Pozwól sobie na smutek, złość i rozczarowanie. Szukaj informacji, ale z umiarem Wiedza to potęga, ale nadmiar informacji może przytłoczyć. Znajdź sprawdzone źródła, pytaj specjalistów. Zrozumienie spektrum pomoże Ci poczuć się pewniej. Znajdź swoją „grupę wsparcia” To najważniejsze! Poszukaj innych rodziców dzieci w spektrum. W internecie, w lokalnych grupach, na forach. Dzielenie się doświadczeniami, frustracjami i sukcesami jest bezcenne. Dbaj o siebie To nie jest egoizm, to konieczność. Nie możesz wylewać z pustego naczynia. Znajdź czas na swoje pasje, odpoczynek, chwilę ciszy. Jeśli jesteś wykończona, nie będziesz mieć siły wspierać swojego dziecka. Pozwól sobie na profesjonalne wsparcie Jeśli emocje Cię przytłaczają, nie bój się sięgnąć po pomoc psychologa czy terapeuty. To nie oznaka słabości, lecz mądrości i troski o siebie i swoją rodzinę. Skup się na „tu i teraz” Zamiast martwić się o odległą przyszłość, skup się na małych krokach, na tym, co możesz zrobić dzisiaj. Celebruj małe sukcesy swojego dziecka i swoje własne. Pamiętaj: nie jesteś sama Miliony rodziców na całym świecie przeszły przez to samo. Masz w sobie siłę, której być może jeszcze nie odkryłaś. Twoje dziecko jest wyjątkowe, a Ty jesteś jego najlepszym orędownikiem. Pytanie „Dlaczego ja?” jest naturalne. Ważne, by pozwolić mu wybrzmieć, ale nie pozwolić mu Cię sparaliżować. Po burzy zawsze wychodzi słońce, a z każdym dniem będziesz silniejsza, mądrzejsza i bardziej zakorzeniona w miłości do swojego niezwykłego dziecka. Mam nadzieję, że ten artykuł da Ci poczucie wsparcia i zrozumienia. Czy jest coś jeszcze, o czym chciałabyś porozmawiać?

Jest 23:00. W domu wreszcie zapadła cisza. Patrzysz na swoje śpiące dziecko i zamiast czuć ulgę, czujesz… ciężar. W Twojej głowie przewija się film z całego dnia: ten moment, gdy straciłaś cierpliwość podczas trzeciego meltdownu; ta terapia, na którą nie miałaś siły go zawieźć; ten obiad, który znów skończył się płaczem, bo makaron miał „zły kształt”. I wtedy pojawia się ono. Ciche, natrętne pytanie: „Czy ja w ogóle jestem dobrą mamą?”. Dziś, mamo dla mamy, chcę Ci powiedzieć: przestań szukać odpowiedzi w perfekcji. Poszukaj jej w swojej obecności. Pułapka „Supermamy” w świecie spektrum Kiedy nasze dziecko otrzymuje diagnozę, często podświadomie wchodzimy w tryb zadaniowy. Chcemy być najlepszą terapeutką, dietetyczką, logopedką i rzeczniczką praw dziecka w jednym. Wydaje nam się, że „dobra mama” to taka, która: Nigdy nie podnosi głosu. Zawsze ma przygotowane pomoce sensoryczne. Z uśmiechem znosi spojrzenia ludzi w sklepie. Prowadzi dom, który wygląda jak z katalogu, mimo że obok właśnie trwa „reorganizacja świata” klockami Lego. Prawda jest taka: ten wzorzec nie istnieje. A próba dociągnięcia do niego sprawia, że jesteśmy coraz bardziej zmęczone, sfrustrowane i… nieobecne emocjonalnie. Perfekcja vs. Autentyczność Dziecko w spektrum nie potrzebuje mamy, która jest robotem wykonującym plan terapeutyczny w 100%. Ono potrzebuje kogoś, kto będzie jego bezpieczną przystanią. Autentyczna obecność to coś znacznie trudniejszego (i piękniejszego) niż perfekcja. To znaczy: Bycie obok w trudnych emocjach: Nawet jeśli nie potrafisz zatrzymać ataku histerii, Twoja spokojna (nawet jeśli zmęczona) obecność mówi: „Jestem tu, nie bój się, przetrwamy to razem”. Przyznanie się do błędu: Dobra mama to taka, która potrafi powiedzieć (nawet jeśli dziecko nie mówi): „Przepraszam, byłam zmęczona, nie powinnam była krzyczeć. Kocham cię”. To uczy dziecko, że emocje są ludzkie. Odpuszczanie: Czasem „dobrym macierzyństwem” jest zamówienie pizzy i wspólne leżenie pod kocem obciążeniowym zamiast ćwiczenia mowy. Bo w tym momencie ważniejszy jest Wasz spokój niż kolejna karta pracy. Jesteś „wystarczająco dobra” Donald Winnicott, słynny pediatra, ukuł pojęcie „wystarczająco dobrej matki”. To taka, która popełnia błędy, bywa zmęczona, ale jest przewidywalna w swojej miłości i opiece. W świecie autyzmu to pojęcie nabiera szczególnego znaczenia. Twoje dziecko nie ocenia Cię za to, ile terapii opłaciłaś. Ono czuje Twój zapach, Twój dotyk i to, że kiedy cały świat jest dla niego zbyt głośny i jasny, Ty jesteś tą jedną osobą, która próbuje go zrozumieć. Małe zwycięstwa, wielka miłość Mamo, spójrz na dzisiejszy dzień jeszcze raz. Ale tym razem zmień filtr. Czy przytuliłaś je choć raz? Czy zauważyłaś mały sukces, którego nikt inny by nie dostrzegł? Czy po prostu… byłaś? Jeśli tak, to odpowiedź brzmi: Tak, jesteś wspaniałą mamą. Najlepszą, jaką Twoje dziecko mogło dostać. Bo nikt inny nie walczyłby o nie tak, jak Ty. Zadanie dla Ciebie na dziś: Wybierz jedną rzecz, z której jesteś dziś dumna. Nie z dziecka, ale z siebie. Może to, że nie wybuchłaś, gdy wylał się sok? A może to, że znalazłaś 5 minut na ciepłą kawę? Na blogu szczesciewspektrum.pl zdejmujemy peleryny superbohaterek. Tu możemy być po prostu sobą – mamami, które kochają, walczą i czasem płaczą z bezsilności. I to jest OK. Jeli jeszcze nie doáczyaś do Wyzwania "7 dni, by zobaczyć CUD: Twoje dziecko, Twoją siłę, Twoją drogę "- za 0 zł - to nie zwlekaj. Pomoże Ci ono uwolnic wiele ukrytych emocji.. Sciskam

To uczucie, kiedy jedyne, o czym marzysz, to zniknąć pod kołdrą i nie słyszeć swojego imienia przez tydzień? Znam je doskonale. I na wstępie chcę Ci powiedzieć coś najważniejszego: to, co czujesz, nie czyni Cię złą matką. Czyni Cię człowiekiem, który niesie na plecach ogromny ciężar. Wypalenie u mamy dziecka w spektrum to nie jest zwykłe „zmęczenie po pracy”. To stan, w którym Twój układ nerwowy mówi „dość”. Oto co możesz zrobić, krok po kroku, żeby zacząć wracać do powierzchni. 1. Daj sobie prawo do „nieogarniania” Często wypalamy się, bo próbujemy być jednocześnie matką, terapeutką, logopedą, dietetyczką i rzecznikiem praw dziecka. Obniż poprzeczkę. Jeśli dzisiaj obiadem są tosty, a w salonie panuje chaos – niech tak będzie. Świat się nie zawali. Zdejmij pelerynę superbohaterki. Nie musisz robić wszystkiego idealnie. Twoje dziecko potrzebuje żywej, oddychającej mamy, a nie perfekcyjnego robota. 2. Metoda małych kroków (Micro-selfcare) Kiedy jesteś wypalona, rada „wyjedź na weekend do SPA” brzmi jak żart. Potrzebujesz ratunku tu i teraz. Zasada 5 minut: Znajdź 5 minut, w których nikt Cię nie dotyka i nic od Ciebie nie chce. Zamknij się w łazience, wyjdź na balkon, po prostu oddychaj. Odłącz się od bodźców: My też mamy swoje przebodźcowanie. Jeśli możesz, załóż słuchawki wyciszające na 15 minut, kiedy dzieci są bezpieczne. Cisza to luksus, którego Twój mózg desperacko potrzebuje. 3. Przestań być „Zosią Samosią” Bezradność bierze się z poczucia, że wszystko jest na Twoich barkach. Deleguj, co się da. Jeśli masz partnera, rodzinę lub przyjaciół – poproś o konkretną pomoc. Nie „pomóż mi kiedyś”, ale „czy możesz posiedzieć z małym w sobotę między 10 a 12, żebym mogła wyjść na spacer?”. Szukaj wsparcia systemowego. Sprawdź, czy przysługuje Wam opieka wytchnieniowa. To nie jest wstyd – to Twoje prawo do regeneracji. 4. Znajdź swoje „plemię” Nic tak nie wykańcza jak poczucie, że nikt Cię nie rozumie. Rozmawiaj z ludźmi, którzy „to czują”. Inne mamy dzieci w spektrum nie będą Cię oceniać, gdy powiesz, że masz dość. One to wiedzą. Wspólne ponarzekanie i wymiana doświadczeń potrafią zdziałać cuda dla higieny psychicznej. 5. Skup się na „tu i teraz” Wypalenie karmi się lękiem o przyszłość („co z nim będzie za 10 lat?”). Zostań w dzisiejszym dniu. Planuj tylko do wieczora. Co musisz zrobić dzisiaj, żeby przetrwać? Tylko tyle. Jutro zajmiesz się jutrem. Pamiętaj: Samolotowa zasada o masce tlenowej (najpierw zakładasz sobie, potem dziecku) to w naszym przypadku świętość. Jeśli Ty „zgaśniesz”, nie będziesz miała jak oświetlać drogi swojemu dziecku. Czy czujesz, że masz chociaż jedną osobę w swoim otoczeniu, do której mogłabyś dziś zadzwonić i po prostu powiedzieć: „Jest mi ciężko”?

Moment, w którym Twoje dziecko z diagnozą autyzmu rozpoczyna edukację w przedszkolu czy szkole, to początek nowej, ważnej podróży. Dla wielu rodziców jest to też czas pełen obaw: „Czy zrozumieją moje dziecko?”, „Czy będą chcieli współpracować?”, „Jak sprawić, by nie traktowali mnie jak kolejnego roszczeniowego rodzica?”. Kluczem do sukcesu jest budowanie partnerstwa, a nie relacji petent-instytucja. To wymaga wysiłku z obu stron, ale jako rodzic masz ogromny wpływ na jakość tej współpracy. Oto, jak możesz to osiągnąć: Przygotuj się – wiedza to podstawa Zanim przekroczysz próg placówki, zbierz wszystkie niezbędne dokumenty: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, opinie z poradni psychologiczno-pedagogicznej, wyniki badań, wcześniejsze terapie. Uporządkuj je. Wiedz, czego chcesz: Zastanów się, jakie są kluczowe potrzeby Twojego dziecka. Poznaj swoje prawa: Zapoznaj się z przepisami dotyczącymi edukacji dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Nie idź na żywioł: Przygotuj sobie listę pytań i punktów do omówienia. Zacznij od pozytywów – buduj relację, nie mur Pierwsze wrażenie jest kluczowe. Zamiast od razu przedstawiać listę problemów, zacznij od budowania pozytywnej relacji. Przedstaw swoje dziecko: Opowiedz o nim nie tylko przez pryzmat diagnozy, ale przede wszystkim jako o wyjątkowej osobie. Wyraź zaufanie i gotowość do współpracy: Powiedz, że wierzysz w profesjonalizm kadry i że zależy Ci na wspólnej pracy dla dobra dziecka. Podziel się wiedzą, nie narzucaj: Jesteście ekspertami w różnych dziedzinach. Podziel się swoimi obserwacjami. Komunikuj się jasno, konkretnie i regularnie Dobra komunikacja to fundament partnerstwa. Bądź konkretna: Zamiast ogólników, opisz konkretne sytuacje. Ustalcie kanały komunikacji: Upewnij się, że obie strony wiedzą, jak i kiedy będziecie się kontaktować. Słuchaj aktywnie: Daj nauczycielom przestrzeń, by opowiedzieli o swoich obserwacjach i wyzwaniach. Rozwiązuj problemy, a nie eskaluj konflikty: Skupcie się na szukaniu rozwiązań. Doceniaj i dziękuj: Małe gesty wdzięczności budują pozytywną atmosferę. Bądź proaktywna, ale szanuj granice Uczestnicz w spotkaniach i proponuj rozwiązania, ale pamiętaj o granicach. Uczestnicz w spotkaniach: Bierz udział w zebraniach i konsultacjach. Proponuj rozwiązania: Jeśli widzisz problem, pomyśl, co można by zrobić. Pamiętaj o granicach: Nauczyciele mają wielu uczniów i swoje obowiązki. Pamiętaj o celu: dobro dziecka Wszystkie działania, wszystkie rozmowy mają jeden nadrzędny cel: zapewnienie Twojemu dziecku jak najlepszych warunków do rozwoju i nauki. Kiedy obie strony mają ten sam cel, łatwiej jest znaleźć wspólny język i pokonać ewentualne trudności. Budowanie partnerstwa to proces, który wymaga cierpliwości, empatii i konsekwencji. Ale kiedy uda się stworzyć taką relację, zyskują na tym wszyscy – Ty, nauczyciele, a przede wszystkim Twoje dziecko, które będzie czuło się bezpieczniej i pewniej w środowisku, które je rozumie i wspiera. Mam nadzieję, że te wskazówki okażą się pomocne w Twojej drodze!

Czy masz czasem wrażenie, że życie z Twoim dzieckiem to ciągła jazda bez trzymanki? Że trudne zachowania, wybuchy czy nagłe wycofanie pojawiają się zupełnie bez ostrzeżenia, jak grom z jasnego nieba? Wiem, jak to jest. Przez długi czas czułam się jak strażak, który tylko biega z gaśnicą i próbuje opanować sytuację, nie mając pojęcia, co wznieciło ogień. Dopiero gdy zaczęłam prowadzić dziennik zachowań, poczułam, że odzyskuję kontrolę. Nie nad dzieckiem, ale nad sytuacją i własnym lękiem. Dziś w dziale Narzędzia opowiem Ci, dlaczego to proste narzędzie może stać się Twoim najlepszym przyjacielem. Po co prowadzić dziennik? (To nie jest tylko kolejna tabelka!) Kiedy jesteśmy w środku emocjonalnego huraganu, trudno o chłodną analizę. Dziennik pozwala nam spojrzeć na sytuację z dystansu, gdy emocje już opadną. Dlaczego warto go mieć? Dostrzeżesz wzorce To, co wydaje się chaosem, często ma swoją logikę. Dziennik pokaże Ci powiązania, np. że ataki złości zdarzają się przed obiadem lub w dni z WF w szkole. Zrozumiesz sensorykę „Niegrzeczne” zachowanie to często krzyk układu nerwowego. Dziennik odkryje, że np. zapach płynu do płukania czy szum lodówki są dla dziecka nie do zniesienia. Będziesz konkretna u specjalisty Zamiast mówić: „On często płacze”, powiesz: „W ciągu dwóch tygodni 5 incydentów po terapii logopedycznej”. To skraca drogę do realnej pomocy. Zauważysz małe sukcesy W gorsze dni dziennik przypomni Ci: „Miesiąc temu te sytuacje zdarzały się codziennie, a teraz tylko dwa razy w tygodniu”. To daje siłę! Jak prowadzić dziennik? Metoda ABC Nie musisz pisać wypracowań. Najskuteczniejsza i najprostsza jest metoda ABC, stosowana przez terapeutów, którą Ty możesz dostosować do domowych warunków: A (Antecedent) – Co wydarzyło się PRZED? Np.: Weszliśmy do głośnego sklepu, kończyliśmy zabawę ulubionym autem, dziecko było głodne. B (Behavior) – Co dokładnie zrobiło dziecko? Np.: Krzyk, gryzienie ręki, ucieczka, zastyganie w bezruchu. C (Consequence) – Co stało się PO? Np.: Przytuliłam dziecko, wyszliśmy ze sklepu, włączyłam bajkę. Dodatkowa wskazówka: Warto dopisać kolumnę „Stan fizyczny” – czy dziecko było wyspane? Czy brało leki? Jaka była pogoda (ciśnienie!)? U nas to często klucz do zagadki. W czym pisać? Wybierz to, co lubisz Zwykły zeszyt Klasyka, którą możesz mieć zawsze w torebce. Notatki w telefonie Idealne, bo telefon masz zawsze przy sobie. Gotowy szablon Wiele mam lubi mieć uporządkowaną tabelkę, gdzie wystarczy postawić ptaszka. Mamo, pamiętaj: Dziennik nie ma służyć do oceniania Ciebie ani dziecka. To nie jest lista Twoich porażek. To mapa, która ma Ci pomóc zrozumieć język, jakim porozumiewa się Twoje dziecko, gdy nie używa słów. Zacznij od małych kroków Nie musisz zapisywać wszystkiego. Przez pierwszy tydzień skup się tylko na jednym rodzaju zachowania, które najbardziej Cię niepokoi. Zobaczysz, jak szybko zaczniesz dostrzegać „niewidzialne” wcześniej połączenia. W świecie spektrum wiedza to spokój. A dziennik to najprostsza droga, by tę wiedzę zdobyć. A Ty? Próbowałaś kiedyś spisywać obserwacje swojego dziecka? W kursie "Mapa Autyzmu - od zagubienia do pewności" uczymy między innymi jak prowadzic dziennik zachowań oraz jak wykorzystywać zawarte w nim informacje aby pomóc dziecku uniknąć meldownów.. Jeśli chciałabyś dowiedzieć się więcej na temat kursu zapraszam Cie serdecznie KURS "MAPA AUTYZMU" - OD ZAGUBIENIA DO PEWNOŚCI

Witaj droga Mamo! 👋 Często myślimy, że aby stworzyć dziecku w spektrum odpowiednie warunki, musimy przeprowadzić generalny remont albo kupić drogi sprzęt do integracji sensorycznej (SI). Nic bardziej mylnego! Dom przyjazny sensorycznie to nie sala terapeutyczna pełna huśtawek. To miejsce, w którym po prostu „zdejmujemy ciężar” z zmysłów naszego dziecka. Czasem wystarczy zmiana żarówki lub przestawienie jednego kosza na zabawki, by wieczorne wyciszenie stało się o połowę łatwiejsze. Oto kilka prostych i tanich sposobów na domowy „detoks sensoryczny”: 1. Wzrok: Ucisz wizualny szum Dzieci w spektrum często widzą „za dużo”. Każdy drobiazg na półce, kolorowy plakat czy sterta prania na fotelu to dla ich mózgu informacja, którą muszą przetworzyć. Zasada zamkniętych szafek: Jeśli możesz, zamień otwarte regały na szafki z drzwiczkami lub użyj jednokolorowych pudełek. To, czego nie widać, nie rozprasza. Światło ma znaczenie: Białe, jarzeniowe światło bywa dla dzieci w spektrum bolesne (dosłownie!). Postaw na ciepłe, punktowe oświetlenie, lampki solne lub taśmy LED, które pozwalają regulować natężenie koloru. Strefy bez przebodźcowania: Staraj się, by miejsce, w którym dziecko śpi lub odrabia lekcje, było w stonowanych kolorach (beże, szarości, błękity). 2. Słuch: Znajdź „brzęczków-złodziei” Czy wiesz, że Twoje dziecko może słyszeć bzyczenie lodówki albo ładowarki w kontakcie jako przeszywający pisk? Podkładki filcowe: Przyklej je pod nogi krzeseł i stołu. Przeszywający zgrzyt mebli o podłogę to jeden z najczęstszych wyzwalaczy meltdownu przy obiedzie. Miękkie tekstylia: Dywany, zasłony i poduszki nie tylko robią klimat, ale świetnie wyciszają echo w pomieszczeniach. 3. Dotyk i „Baza”: Miejsce na odcięcie się Każdy z nas potrzebuje czasem schować się przed światem. Dla dziecka w spektrum taka „baza” to narzędzie do samoregulacji. Namiot tipi lub baldachim: Nawet kocyk zarzucony na dwa krzesła zadziała! To ma być ciasna, ciemna i bezpieczna przestrzeń, do której dziecko może wejść, gdy poczuje, że „zaraz wybuchnie”. Ciężar, który tuli: Jeśli Twoje dziecko lubi mocny docisk, przygotuj mu „koszyk sensoryczny”: ciężki koc, pluszaki o różnej fakturze, a może domowej roboty woreczki z ryżem do ugniatania. Praktyczna check-lista „Sensorycznego Domu” Zmysł Co możesz zrobić dzisiaj? Wzrok Schowaj 5 rozpraszających przedmiotów z biurka dziecka do szuflady. Słuch Sprawdź, czy cykanie zegara nie przeszkadza dziecku w zasypianiu (jeśli tak – kup zegar płynący). Zapach Zrezygnuj z intensywnych odświeżaczy powietrza na rzecz naturalnego wietrzenia. Dotyk Obetnij drażniące metki z ubrań, zanim schowasz je do szafy. Słowo od nas: Nie od razu Rzym zbudowano! Mamo, nie musisz jutro przemalowywać całego mieszkania. Zacznij od jednego kąta. Obserwuj swoje dziecko – ono jest najlepszym testerem. Jeśli zauważysz, że po schowaniu zabawek do pudełek dziecko rzadziej wpada w złość podczas zabawy, to znak, że idziecie w dobrą stronę. Dom to nie muzeum, ma być wygodny dla Was, a nie dla gości. Jeśli czerwony dywan pomaga Twojemu dziecku czuć się pewniej na nogach – niech tam leży, choćby nie pasował do kanapy! 😉 A jakie są Wasze „patenty” na spokojniejszy dom?

Kiedy dowiedziałam się o spektrum autyzmu mojego dziecka, od razu zaczęłam szukać sposobów na wsparcie go w codziennym życiu. Szybko natknęłam się na temat diety. Wielu rodziców i specjalistów podkreślało, że odpowiednie żywienie może pomóc w redukcji trudności, od koncentracji po problemy jelitowe. Pamiętajmy, że nie ma jednej "diety cud" – każde dziecko jest inne. Istnieją jednak pewne zasady, które powtarzają się w rozmowach rodziców i rekomendacjach ekspertów. Dzielę się tym, co udało mi się uporządkować z perspektywy mamy, która wciąż szuka najlepszych rozwiązań. 1. Dieta bezglutenowa i bezkazeinowa (GFCF) Wielu rodziców zauważa poprawę po eliminacji glutenu (pszenica, żyto, jęczmień) oraz kazeiny (białko mleka). U niektórych dzieci te białka są trudniej trawione, a ich produkty przemiany mogą wpływać na układ nerwowy. Efekty bywają różne – od zmniejszenia nadpobudliwości, po poprawę kontaktu wzrokowego czy snu. 2. Ograniczenie cukru i przetworzonej żywności Dzieci w spektrum często mają wrażliwy układ nerwowy. Duża ilość cukru powoduje skoki energii i trudności z regulacją emocji. Dlatego staramy się w domu ograniczać słodycze, kolorowe napoje czy „gotowe przekąski”. Zamiast tego – owoce, domowe wypieki i przekąski na bazie naturalnych składników. 3. Wsparcie jelit – probiotyki i błonnik Problemy jelitowe u osób w spektrum są częstsze niż u rówieśników. Zaparcie, biegunki, bóle brzucha – to wszystko może utrudniać codzienne funkcjonowanie. Dlatego duży nacisk kładzie się na: probiotyki (np. kiszonki, jogurty roślinne, preparaty probiotyczne), błonnik (warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty bezglutenowe). 4. Dbałość o poziom witamin i minerałów Badania pokazują, że dzieci w spektrum często mają niedobory: witamin z grupy B, witaminy D, magnezu, cynku czy kwasów omega-3. Dlatego: staramy się jeść tłuste ryby (lub suplementować omega-3), podajemy warzywa w różnych formach (zupy-kremy, smoothie), regularnie sprawdzamy wyniki badań i konsultujemy suplementację z lekarzem. 5. Prostota i regularność Dzieci z autyzmem często są wybiórcze pokarmowo – jedzą tylko kilka znanych potraw. Warto nie walczyć na siłę, tylko małymi krokami rozszerzać dietę. U nas sprawdza się zasada: jedno nowe warzywo czy produkt tygodniowo, podane w znajomej formie. 6. Indywidualne podejście Najważniejsze, czego się nauczyłam, to że nie ma jednej złotej recepty. To, co działa u jednego dziecka, u innego może się nie sprawdzić. Dlatego: obserwuję reakcje mojego dziecka, prowadzę notatki – co wprowadziliśmy i jak wpłynęło to na zachowanie i zdrowie. konsultuję zmiany w diecie z dietetykiem, jeśli mam wątpliwości Moja refleksja jako mamy Dieta w autyzmie to nie jest prosta lista zakazów i nakazów. To raczej proces uważnego obserwowania dziecka i szukania rozwiązań, które ułatwią mu życie. Widzę, że kiedy moje dziecko je zdrowiej, jest spokojniejsze, lepiej śpi i ma więcej energii do nauki i zabawy. Nie twierdzę, że jedzenie „leczy autyzm”. Ale wierzę, że odpowiednia dieta jest jednym z filarów, które wspierają nasze dzieci – obok terapii, ruchu i miłości.

Leki w autyźmie - OSTROŻNE PODEJŚCIE Kiedy usłyszałam diagnozę mojego dziecka, to pytanie natychmiast pojawiło się w mojej głowie. Czy leki mogą pomóc mojemu dziecku z autyzmem? Nasza zasada: Najpierw wsparcie naturalne Dziś wiem, że autyzmu nie leczy się tabletką. Leki mogą wpływać na pewne objawy – np. wyciszać czy poprawiać sen – ale nie zmieniają istoty autyzmu i niosą ryzyko skutków ubocznych. Dlatego kierujemy się zasadą: najpierw wsparcie naturalne, a leki tylko w ostateczności. Paracetamol – kontrowersje w badaniach Coraz częściej mówi się o tym, że popularny lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, paracetamol, może mieć nieoczekiwany wpływ na rozwój dzieci. Niektóre badania obserwacyjne wskazują, że częste stosowanie paracetamolu w ciąży lub we wczesnym dzieciństwie może być związane z większym ryzykiem wystąpienia zaburzeń neurorozwojowych – w tym autyzmu czy ADHD. Naukowcy podkreślają, że to nie jest jeszcze pewny dowód przyczynowo-skutkowy, ale już sama możliwość, że tak popularny lek może wpływać na rozwój mózgu, jest dla mnie – jako mamy – wystarczającym powodem do ostrożności. Dlaczego wolę unikać leków? Skutki uboczne Każdy lek ma swoje działania niepożądane, często trudne do zauważenia od razu u dziecka. Brak wpływu na autyzm Tabletki nie sprawią, że dziecko „przestanie być w spektrum”. Alternatywy Istnieją naturalne alternatywy: dieta, suplementacja, terapia, ruch i zdrowy sen. Nowe badania Skoro nawet paracetamol budzi pytania, warto dwa razy pomyśleć przed podaniem dziecku czegokolwiek. Leki tylko w ostateczności Nie jestem przeciwniczką medycyny – wiem, że farmakologia ratuje życie i zdrowie. Ale w przypadku autyzmu leki traktuję jako ostatni krok, a nie pierwszy wybór. Zanim po nie sięgnę, próbuję naturalnych metod i wspieram rozwój dziecka poprzez dietę, terapię, ruch i miłość. Moja refleksja jako mamy Ostatnie lata pokazały mi jedno – lepiej unikać leków, jeśli nie są absolutnie konieczne. Autyzmu nie da się wyleczyć tabletką, ale można stworzyć dziecku takie warunki, by rozwijało się najlepiej, jak potrafi. A jeśli pojawiają się badania sugerujące, że nawet popularne leki, takie jak paracetamol, mogą mieć wpływ na rozwój mózgu – tym bardziej wolę być ostrożna.

Jako mama dziecka z autyzmem wiem, jak trudne bywają sytuacje, kiedy nasze dziecko nagle gorączkuje, skarży się na ból albo jest przeziębione. Choć leki bywają konieczne, po wielu rozmowach i analizach badań, zanim po nie sięgnę, szukam naturalnych metod, które często wystarczają, by złagodzić objawy i pomóc dziecku. Dużo płynów Podstawą przy gorączce i chorobie jest nawodnienie. Woda, herbatki ziołowe (np. rumianek, lipa, malina) i delikatne buliony pomagają obniżyć temperaturę i wspierają walkę z infekcją. Chłodne okłady i kąpiel Zamiast tabletek na zbicie gorączki często wystarczają chłodne (ale nie lodowate!) okłady na czoło, kark i pachwiny, a także letnia kąpiel. Pomaga to naturalnie schłodzić organizm. Odpoczynek i sen Czasem najlepszym lekarstwem jest sen. Układ odpornościowy działa najintensywniej, gdy dziecko odpoczywa. Warto zadbać o spokojne otoczenie, przyciemnione światło i wyciszającą atmosferę. Naturalne wsparcie odporności W czasie choroby szczególnie sięgam po miód (przeciwzapalnie, łagodzi gardło), imbir (rozgrzewa), czosnek i cebulę (naturalne antybiotyki), witaminę C (owoce jagodowe, cytrusy, papryka) oraz witaminę D i cynk (jeśli są niedobory, po konsultacji z lekarzem). Zioła i napary Sprawdzone od pokoleń: herbatka z lipy lub malin pomaga wypocić gorączkę; rumianek działa łagodząco i uspokajająco; tymianek jest świetny na kaszel. Masaż i dotyk Ból (np. głowy, mięśni czy brzucha) można złagodzić delikatnym masażem, ciepłym termoforem lub ciepłą kąpielą z dodatkiem soli Epsom (źródło magnezu, które relaksuje). Obserwacja i intuicja mamy Najważniejsze jest uważne obserwowanie dziecka. Czasem naturalne metody wystarczą, a czasem trzeba sięgnąć po pomoc lekarską. Wierzę, że w wielu sytuacjach domowe sposoby są wystarczające – i bezpieczniejsze niż szybkie sięganie po leki. Moja refleksja jako mamy Naturalne metody nie tylko łagodzą objawy, ale też uczą dziecko, że ciało ma zdolność samoregeneracji. Dla mnie to ważne – nie chcę, by moje dziecko myślało, że na każdy ból musi być tabletka. Wierzę, że takie podejście daje mu siłę i zdrowie na przyszłość. 🌿 POBIERZ DARMOWY MINI-PORADNIK „Apteczka mamy dziecka w spektrum – naturalne sposoby na infekcje i ból" Sprawdzone domowe metody na gorączkę i ból Lista naturalnych środków, które warto mieć w domu Kiedy sięgnąć po naturalne remedium, a kiedy do lekarza Praktyczne przepisy na herbatki i okłady Napisane z sercem przez mamę dla mam ❤️ POBIERZ PORADNIK